Een oud wijnvat in de tuin trekt altijd de aandacht. Maar wat doe je ermee als het zijn beste tijd als wijnopslag heeft gehad? Precies: je vult het met aarde en zet er iets moois in.
Waarom een wijnvat zo goed werkt in de tuin
Een wijnvat heeft iets wat een gewone plastic pot nooit heeft: karakter. De donkere houten duigen, de roestige ijzeren banden, de ronde vorm die nergens op lijkt — het is alsof het vat al een heel leven achter de rug heeft voor het bij jou in de tuin belandt.
Dat gevoel van oud en gebruikt is precies wat veel tuinen missen. Zeker in een tuin met strakke bestrating of moderne tegels voegt een houten wijnvat iets toe wat je niet kunt kopen in een bouwmarkt. Het is een object met een verhaal, en dat zie je.
Bovendien zijn wijnvaten stevig. Een goed exemplaar gaat tientallen jaren mee, ook buiten. Het hout is van nature behandeld door jarenlang contact met wijn en vocht, waardoor het goed bestand is tegen regen en wisselende temperaturen.
Welke planten passen in een wijnvat
Hier begint het echte tuinieren. Een wijnvat heeft een flinke inhoud, dus je kunt er meer in kwijt dan je denkt. Kleine struiken, vaste planten, kruiden, zelfs een kleine fruitboom — het kan allemaal.
Voor een terras werkt een mediterrane beplanting bijzonder goed. Denk aan lavendel (Lavandula angustifolia), rozemarijn of een kleine olijfboom. Die planten houden van warmte en wat droogte, en dat past bij het zuiderse karakter van het vat.
Wil je het liever weelderig en vol? Combineer dan een hosta of een heuchera met wat hangende lobelia of verbena. Dat geeft een weelderige uitstraling die van april tot oktober meegaat. Let wel op het winterhardheidszone van je keuze: een vat staat vrij hoog en de wortels kunnen bij strenge vorst sneller bevriezen dan in de volle grond.
Hoe je een wijnvat klaar maakt voor beplanting
Een wijnvat is mooi, maar je moet het wel goed voorbereiden. Zonder drainage loopt het binnen een paar weken vol water en rotten je wortels weg. Dat is zonde van de moeite.
Boor eerst een paar gaten in de bodem, minimaal vier of vijf van zo’n twee centimeter doorsnede. Leg daarna een laag kleikorrels of grof grind van een centimeter of tien op de bodem. Dat houdt de drainagegaten vrij en zorgt dat overtollig water weg kan.
Gebruik daarna een goede potgrond, afgestemd op wat je wilt planten. Voor kruiden en mediterrane planten kies je een luchtige, goed doorlatende mix. Voor vaste planten of struiken mag het wat voedzamer zijn. Vul het vat niet helemaal tot de rand: laat een paar centimeter ruimte zodat water niet meteen over de rand stroomt bij het gieten.
De juiste plek kiezen voor je wijnvat
Een wijnvat is zwaar, zeker als het vol aarde zit. Bedenk dus van tevoren waar je het wilt hebben, want verschuiven is geen pretje meer als het eenmaal staat.
Op een terras of verharde ondergrond is een wijnvat een echte blikvanger. Zet het op een kruispunt van twee paden, naast een tuindeur of aan het einde van een borders. Zo trekt het de blik en geeft het structuur aan de ruimte. Een plantenbak wijnvat van goede kwaliteit heeft vaak al een vlakke bodem of is voorzien van een standaard, zodat het stabiel staat zonder te wiebelen.
In een landelijke of boerse tuin past een wijnvat vanzelfsprekend bij de rest. Maar ook in een moderne tuin werkt het goed als contrast: de ruwe textuur van het hout naast een strakke betonnen vloer geeft precies die spanning die een tuin interessant maakt.
Onderhoud en levensduur van een houten vat buiten
Hout buiten heeft onderhoud nodig, dat is nu eenmaal zo. Een wijnvat is robuuster dan de meeste andere houten objecten, maar ook dit vat slijt.
Controleer elk jaar of de ijzeren banden nog goed zitten. Die houden de duigen bij elkaar, en als ze loslaten, kan het vat uit elkaar vallen. Een beetje roest is geen probleem — dat hoort bij het karakter — maar als een band losraakt, zet hem dan meteen vast of laat het repareren.
Het hout zelf hoef je niet te schilderen of te lakken. Dat tast het karakter aan en is ook niet nodig. Wel kun je het eens per twee jaar behandelen met een kleurloze houtbeschermende olie, speciaal voor buiten gebruik. Dat vertraagt het verweren en houdt het hout soepel.
Handige tips voor het beplanten van een wijnvat
- Kies planten die vergelijkbare waterbehoefte hebben, anders gaat één plant altijd lijden
- Zet hoge, rechtopstaande planten achteraan of in het midden, hangers aan de rand
- Gebruik langzaamwerkende meststof bij het planten, dan hoef je de eerste maanden niet bij te bemesten
- Mulch de bovenkant van de potgrond met boomschors of grind, dat houdt vocht langer vast
- Controleer in droge zomers dagelijks of het vat voldoende water heeft, een groot vat droogt sneller uit dan je denkt
- Haal gevoelige planten voor de winter binnen of bescherm het vat met jutezak en vliesdoek
Veelgestelde vragen over wijnvaten als plantenbak
Kan ik een wijnvat ook halveren voor gebruik als plantenbak?
Dat kan zeker. Een gehalveerd wijnvat is iets minder diep, maar heeft wel een groter oppervlak. Dat werkt goed voor kruiden of laagblijvende vaste planten. Let op dat je ook hier drainage aanbrengt, want een halve ton heeft geen bodem die vanzelf ademt.
Hoe zwaar wordt een wijnvat als het vol aarde zit?
Een heel wijnvat van 225 liter kan met grond en beplanting al snel 150 tot 200 kilogram wegen. Zorg dus dat de ondergrond dit gewicht aankan, en bedenk van tevoren waar het vat permanent komt te staan.
Welke houtsoort is het best voor een wijnvat buiten?
Traditionele wijnvaten zijn van eikenhout gemaakt. Dat is een van de dichtste en meest weerbestendige houtsoorten die er zijn. Eiken vaten zijn daardoor uitstekend geschikt voor buiten gebruik, ook in een nat klimaat zoals het onze.